Quyền bào chữa chưa được chú trọng đúng mức, hoạt động hành nghề của luật sư còn gặp khó khăn…
Là những nội dung đã được tập trung mổ xẻ trong hội thảo do Liên đoàn Luật sư Việt Nam phối hợp với Chương trình phát triển của Liên Hiệp Quốc (UNDP) tổ chức tại TP.HCM ngày 2-12.
Theo Chủ tịch Liên đoàn Luật sư Việt Nam Lê Thúc Anh, quyền bào chữa là một trong những quyền cơ bản trong hoạt động tố tụng. Tuy nhiên, quyền bào chữa và hoạt động bào chữa hiện nay chưa được các cơ quan, tổ chức, cá nhân đề cao, chú trọng đúng mức.
Quyền của luật sư Việt Nam rất rộng
Nghiên cứu về quyền bào chữa trong khuôn khổ pháp luật quốc tế, luật sư Nguyễn Hưng Quang, Trưởng Ban Nghiên cứu UNDP Việt Nam, cho biết về cơ bản có chín quyền để cấu thành quyền bào chữa là quyền được giao tiếp bí mật với luật sư, quyền lựa chọn người bào chữa, quyền được tự bào chữa, quyền được bào chữa trong mọi giai đoạn đối với án tử hình…
Ở Việt Nam, luật sư Quang nhìn nhận các quy định của pháp luật về quyền bào chữa về cơ bản là phù hợp với các quy định và thông lệ quốc tế. Đồng tình, Phó Chủ tịch Liên đoàn Luật sư Việt Nam Phạm Hồng Hải phân tích: Dù cũng có điểm chưa tiến bộ bằng nhưng ở bình diện chung, thật ra quyền bào chữa trong quy định của ta còn rộng hơn của quốc tế. Luật chúng ta đã quy định về quyền yêu cầu thay đổi người tiến hành tố tụng, quyền được tham gia một số công việc trong quá trình điều tra như khám nghiệm hiện trường, tham gia khám nghiệm tử thi, được nhận quyết định xét xử, truy tố…
Nhưng thực tế bị hạn chế
Từ các phân tích trên, luật sư Hải băn khoăn: Quy định thì rộng hơn, tiến bộ hơn nhưng tại sao một số tổ chức quốc tế lại cho rằng luật sư tại Việt Nam bị hạn chế về quyền bào chữa?
Câu hỏi của ông Hải đã được PGS-TS Nguyễn Thái Phúc, Trưởng Cơ quan đại diện của Bộ Tư pháp tại TP.HCM, trả lời: Sở dĩ có tình trạng trên là do chúng ta chưa có chế tài cụ thể để bảo đảm việc thực thi quy định, làm hạn chế các ưu điểm của pháp luật. Một nguyên nhân nữa là vai trò của VKS hiện nay chưa đáp ứng được nhu cầu. “Nếu thấy có sự vi phạm về quyền bào chữa thì VKS phải can thiệp, yêu cầu cơ quan điều tra nghiêm túc thực hiện các nội dung luật định” - ông Phúc nói.
Phải có chuyển biến
Tiếp ý của ông Phúc, Chủ nhiệm Đoàn Luật sư tỉnh Bắc Kạn Hà Đức Lệnh cho rằng các quy định hiện hành còn quá chung chung, thực hiện cũng được mà không thực hiện cũng chẳng sao. Luật sư hành nghề rất khó khăn bởi một số cán bộ tố tụng không tạo điều kiện hoặc cố ý làm khó. Do vậy, ông Lệnh kiến nghị các nhà làm luật cần có những quy định cụ thể hơn và kèm theo đó là chế tài để đảm bảo cho việc thực thi luật.
Phó Chủ tịch Liên đoàn Luật sư Việt Nam Trương Trọng Nghĩa nhận xét quyền được bào chữa trong tố tụng hình sự là vấn đề bức xúc của giới luật sư từ nhiều năm nay. “Hoạt động bào chữa phải là quyền cơ bản trong hoạt động tố tụng. Không ai, không cơ quan nào được phép cản trở, gây khó khăn. Đây vừa là nghĩa vụ và cũng là trách nhiệm của các cơ quan tố tụng. Có như vậy thì mới mong nền tư pháp nước nhà phát triển” - ông Nghĩa nhấn mạnh.
|
Quy trình ngược
Hiện nay, nước ta đang làm theo quy trình tố tụng hình sự ngược. Thay vì điều tra, thu thập chứng cứ rồi mới kết luận một người phạm tội thì lại khởi tố vụ án trước, rồi khởi tố bị can... Với cách thức như vậy, chẳng khác nào cơ quan điều tra khẳng định người đó đã phạm tội rồi mới đi tìm cho đủ chứng cứ để buộc tội. Với tâm lý quy kết ấy trong quá trình điều tra thì làm sao tránh khỏi chuyện oan, sai.
PGS-TS PHẠM HỒNG HẢI,
Phó Chủ tịch Liên đoàn Luật sư Việt Nam
Do cả con người lẫn quy định
Bộ luật Tố tụng hình sự 2003 có những quy định về quyền bào chữa rất tiến bộ so với quy định của nhiều nước. Thế nhưng hiện nay rất nhiều luật sư phàn nàn rằng trong quá trình hoạt động nghề nghiệp gặp khó khăn. Nguyên nhân cơ bản có thể xuất phát từ việc một số cán bộ, cơ quan tố tụng không coi trọng, không thực thi đầy đủ quy định. Về luật, cũng có thể chỉ ra một số điều khoản không cụ thể, một số từ ngữ được sử dụng còn gây ra tình trạng có thể thực hiện cũng được mà không thực hiện cũng không sao.
Thẩm phán VŨ PHI LONG,
Phó Chánh Tòa Hình sự TAND TP.HCM
Làm khó dù luật không bắt buộc
Nhiều cán bộ tố tụng đưa ra những yêu cầu làm khó luật sư dù không hề có trong luật. Ví dụ: Luật chỉ yêu cầu khi thực hiện quyền bào chữa, luật sư chỉ cần nộp thẻ luật sư, giấy yêu cầu luật sư của khách hàng, giấy giới thiệu của tổ chức hành nghề luật sư. Vậy mà có trường hợp cán bộ tố tụng lại yêu cầu thêm… giấy đăng ký hoạt động của văn phòng luật sư. Ngoài ra, nhiều trường hợp khi luật sư làm giấy xin cấp giấy chứng nhận bào chữa thì nhận được thông báo từ chối cấp giấy chứng nhận bào chữa mà theo cơ quan điều tra là bị can, bị cáo không đồng ý mời luật sư. Lẽ ra cơ quan điều tra phải cho gặp trực tiếp bị can, bị cáo chứ ra thông báo như vậy thì bản thân các luật sư không thể biết đó có phải là ý chí thực sự của bị can, bị cáo hay không…
Luật sư PHAN TRUNG HOÀI, Đoàn Luật sư TP.HCM
Bỏ giấy chứng nhận bào chữa?
Quyền bào chữa đã được công nhận thì sao lại còn phải quy định thủ tục cấp giấy chứng nhận bào chữa mỗi khi luật sư được đương sự yêu cầu? Thủ tục này vừa gây khó khăn cho hoạt động bào chữa, vừa dễ tạo nên sự cửa quyền, lại không phù hợp với quy định của pháp luật. Do vậy, các nhà làm luật cần có sự xem xét, sửa đổi, bãi bỏ yêu cầu về cấp giấy chứng nhận bào chữa mỗi khi luật sư được đương sự mời tham gia vụ án.
Luật sư PHẠM QUỐC HƯNG, Đoàn Luật sư TP.HCM
|
HỒNG TÚ - PL TP HCM
.GIF "adv1")
Phản hồi
